[ جلد اول ] [ درآمد ] بنام خداى يكتا در عالم كتاب‌شناسى فايدهء دانستن و دريافتن اينكه در يك‌رشته و يك فن چه مقدار كتاب وجود دارد ، و هريك در چه زمان و چه مكان تأليف شده است ، و شناختن نسخه‌هاى موجود آنها بر كسى پوشيده نيست ، بخصوص كه نقدى هم در كار باشد ، و ارزش و اعتبار اين قبيل آثار بر خوانندهء خواهنده معلوم گردد . براى تدوين تاريخ ادبيات فارسى در قلمرو زبان درى كه پشتوانهء زبان و فرهنگ ماست ، و شناختن و شناساندن شاعران فارسىزبان و عصر و زمان آنان و سوانح زندگى هريك ، و تعيين پايه و مايه ، و تشخيص سبك و سياق سخن ايشان ، نخستين مرجع ارباب تحقيق كتب تذكره است . متأسفانه در عالم تذكره‌نويسى آشفتگيها و بىبندوباريهايى وجود دارد كه باعث حيرانى و سرگردانى است ، از جمله اينكه ملّا محمد صوفى مازندرانى شاعر معروف ، در احمدآباد گجرات مجموعه‌يى از اشعار متقدمين و متوسطين فراهم آورده كه موسومست به « بتخانه » ، و عبد اللّطيف گجراتى تذكرهء مختصرى در احوال شعراى بتخانه بنام « خلاصة الشعراء » بر آن افزوده است . يكى از كاتبان صوفى را عوفى نوشته ، و تذكره‌نويسى عوفى را گجراتى شناخته ، و بالنتيجه در بعضى از تذكره‌ها مىبينيم كه غير از محمد عوفى بخارايى صاحب لباب الالباب ، يك محمد عوفى ديگر هم داشته‌ايم كه گجراتى بوده و تذكرة الشعراء نوشته است . و همين شاعر را كه در شعر « محمد » تخلص مىكرده و ديوانش هم اخيرا بطبع رسيده است ، برخى از تذكره‌نويسان احوالش را در ذيل اين نامها ثبت كرده‌اند :